Van een Hoogduitse Bijbelvertaling naar een hedendaagse 21ste eeuwse Nederlandse versie

Over visuilen, aalscholvers, kamelen of dromedarissen

Jaren geleden spraken heel wat christenen over God en gebod met woorden die naar de buitenwereld een duidelijk beeld gaven tot welke kerkgemeenschap of denominatie zij behoorden. Katholieken en Protestanten kon men zo heel makkelijk uit elkaar houden.

De Statenvertaling (of Statenbijbel) welke op verzoek van de Synode van Dordrecht, de Staten-Generaal werd gebundeld en gedrukt in 1618 en als eerste officiële Nederlandstalige Bijbelvertaling, die gebaseerd werd op de vertaling van de Textus Receptus, de Griekse tekst die door Erasmus was gepubliceerd met behulp van enkele handschriften met de Byzantijnse tekst.

In de Noordelijke gebieden van de Nederlanden werd heel lang aan een ouderwetse taal gehouden die voortkwam uit de Statenvertaling of Statenbijbel die uiteindelijk de Bijbelvertaling van Maarten Luther in het Hoogduits kon verdringen om zelf de hoogste plaats in te nemen. Die vertaling uit 1637 mocht er op rekenen dat zij heel moeilijk van haar troon zou te stoten zijn.

Voor de Rooms-Katholieke Kerk bleef de Vulgaat de norm wat maakte dat alle vertalingen die goedkeuring wensten te krijgen tot in 1943 getoetst werden aan de Vulgaat. De Gereformeerde Bijbelstichting vond dat zij er op moesten toezien dat het gebruik van de Bijbel in de Statenvertaling (Statenbijbel) behouden bleef. Zij aanvaardt alleen de Statenvertaling, mits die niet herzien is, en vindt dat alleen de spelling mag worden gemoderniseerd. Eind 2004 kwam na jaren het project tot voltooiing van de uitgave van de Bijbel met kanttekeningen, maar die Herziene Statenvertaling met zogenaamd meer hedendaags Nederlands, staat nog vol oubollige taal of termen. De uitgave heeft zich gebaseerd op de Ravesteynbijbel uit 1657, die als de meest betrouwbare editie van de Statenvertaling ooit verschenen wordt gezien.

Opvallend van de bewerkingen van die bijbel is dat in 1762 de Jehova-bijbel werd naar voor gebracht, waarbij de Naam van God in ere werd hersteld en taal en spelling voor het eerst werden bijgewerkt. Toch werd tot aan het begin van de negentiende eeuw de Statenvertaling gewoonlijk in de oorspronkelijke zeventiende-eeuwse spelling gedrukt. In de jaren 70 van vorige eeuw was het dan weer bon-ton om de Naam van God helemaal weg te laten en te vervangen door Heer.

In 1814 werd het Nederlands Bijbelgenootschap opgericht.

De GBS-Bijbel werd vooral door de toen recent gereedgekomen NBG-vertaling van 1951 beconcureerd want die leek toch een meer aangepaste taal te gebruiken die toen gangbaar was. Maar de Nederlanders hielden zo aan hun verbogen lidwoorden zoals den, archaïsche verbogen aanwijzend voornaamwoorden zoals dien, gij met bijbehorende werkwoordsvormen zoals gij zoudt, e.d., en in de GBS-Bijbel wordt ook veel de aanvoegende wijs gebruikt.

Voorbeeld: In den beginne schiep God den hemel en de aarde. (..) Laat Ons mensen maken, naar Ons beeld

Oude woorden uit de versie van 1637  zijn hier dus vervangen (ende is en geworden, en nae werd naar), maar er wordt toch wel terughoudendheid hierin betracht.

De uitgave van de GBS blijft relatief dicht bij de originele uitgaven uit de 17e eeuw, (zie taalgebruik in de GBS-Bijbel). De GBS heeft niet de pretentie om te beweren dat zij de Statenvertaling uitgeven zoals die origineel is gedrukt maar geven aan dat zij er het meest getrouw aan zijn. Zij drukt ook een modernere en herziene editie (al is dat veel minder vergaand dan de Herziene Statenvertaling).

De Herziene Statenvertaling, afgekort HSV, werd op 4 december 2010 in Dordrecht – en op 11 december in Vlaanderen – officieel gepresenteerd.

Grote vraag bij het vertalen van de bijbel is in hoeverre de cultuur uit de tijd van de Bijbel moet worden doorvertaald. Sommige vertalingen behouden termen uit de brontekst (centurio, litra), terwijl andere vertalingen deze weergeven met een Nederlands woord. door de verder opgedane kennis en het besef dat bepaalde diersoorten helemaal niet voorkwamen in het land waar de teksten oorspronkelijk zijn geschreven, werd nu besloten om geschiedkundig en taalkundig correcter te werk te gaan. Talen vergaren ook gedurig nieuwe woorden en manieren om uitdrukking aan ideeën te geven. Ook geraken oude woorden in vergetelheid of krijgen in het algemeen spraakgebruik een andere betekenis.

Bijbelgenootschap-woordvoerder Roelien Smit verduidelijkt dat het voor de Nieuwe Bijbelvertaling , die woensdag 13 oktober 2021, werd voorgesteld, zaak was om enkele dieren uit de tekst te schrappen omdat uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ze onmogelijk in het oude Israël konden voorkomen.

“Zo werd de visuil vervangen door een aalscholver en moest de kameel plaatsmaken voor de dromedaris.
Daarnaast drinken figuren in de tekst voor het eerst bier, terwijl ze eerder enkel ‘sterke drank’ naar binnen goten. Een wijziging die opnieuw het gevolg is van recente academische studies naar de situatie in de periode die in de Bijbel beschreven wordt.”

“Dergelijke correcties lijken misschien triviaal, maar ze tonen aan hoe zorgvuldig we met de tekst omgaan”,

zegt Smit.

Mogelijks gaan mensen hier minder aanstoot aan geven dan aan andere veranderingen die al in de 2004 versie voor kwamen. De vooruitgang die daar werd geboekt om een leesbaar en bruikbaar instrument te maken voor meerdere godsdienstgroepen wordt nu wel gedeeltelijk teruggedraaid. Want Joden en Moslims zullen zoals ander niet-trinitariërs niet tevreden zijn met de herinvoering van ‘eerbiedshoofdletters’ bij verwijzingen naar ‘God’, ‘Jezus’ of de ‘Heilige Geest’. In 2004 werden zij uit de tekst geschrapt, omdat heel wat lezers de beslissing volgens het Bijbelgenootschap betreurden. Dit past natuurlijk in het kraam van de trinitariërs die ook door het weglaten van de Naam van God hier dan weer verwarring kunnen zaaien tussen de Heer God en de heer Jezus Christus. Voor zo wel Joden, Jeshuaisten, niet-trinitarische Christenen als Moslims is zulk een gelijkstelling ongehoord en maakt het hen er toe weer te kiezen voor andere vertalingen in het Nederlands, hoe beperkt deze ook moge zijn.

Ook een groep vrouwelijke theologen en academici zien dat teruggrijpen naar hoofdletters niet zitten. Zij vinden dat de hoofdletters het patriarchale godsbeeld zouden versterken. Pierre Van Hecke die naast lid van het Bijbelgenootschap ook verbonden is aan de onderzoekseenheid Bijbelwetenschap aan de KU Leuven, begrijpt dat standpunt, maar merkt op dat er weinig mogelijkheden zijn om het mannelijke godsbeeld te wijzigen.

“Dat wil niet zeggen dat er geen afstand moet bestaan tussen wat de tekst is en hoe we hem interpreteren. God is sowieso geen mens en bijgevolg geen man, het kan nuttig zijn om dat in een inleiding te benadrukken.”

Opvallend hierbij is, dat de professor wel aangeeft dat God geen man is, terwijl hij en de meerderheid van zijn medevertalers er toch op staan dat Jezus God is.

Naar de man-vrouw verhouding is de Nieuwe Bijbelvertaling volgens sommigen wat vrouwvriendelijker geworden. In de versie uit 2004 werd er zo over de vrouwen die met Jezus naar Jeruzalem trokken gezegd dat zij hem ‘verzorgden’, terwijl nu hetzelfde woord als voor hun mannelijke collega’s is gekozen, en zij hem zoals de apostelen, Jezus nu ‘dienen’. Betreft die woordkeuze verduidelijkt Smit

“We worden beïnvloed door de hedendaagse cultuur”,

Maar geeft hij ook toe, dat een volledig politiek-correcte Bijbelvertaling nog niet voor morgen zal zijn.

“Het blijft een boek dat in een andere tijd geschreven werd.”

NBV21 Luxe uitvoering met duimgrepen

De NBV21 beweert al het goede van de Nieuwe Bijbelvertaling te combineren met alles wat er nog beter kon. Volgens de uitgever is het resultaat: een vertaling die vertrouwd voelt en als nieuw.

Mede dankzij reacties van duizenden bijbellezers werden zowat 12.000 wijzigingen aangebracht.

In de Nieuwe bijbelvertaling anno2021 kan men in de luxe uitvoering de verhalen ook zien: veel verhalen uit de Bijbel zijn namelijk afgebeeld op schilderijen.

De standaardeditie, mag zich beroepen een stijlvolle uitgave te zijn met haar linnen rug, die ervoor zorgt dat deze editie natuurlijk oogt en dat de bijbel lang mooi blijft, juist als je hem vaak gebruikt. Want de Bijbel is een boek dat je leven lang mee zou mogen gaan.
Het bijzondere ontwerp van deze Bijbel is meteen goed te zien. De titel is weergegeven in een warm koperfolie. Hierdoor krijgt het ontwerp een luxe en toegankelijke uitstraling. Op de voorkant van de Bijbel staan, in diepdruk, de eerste verzen van het Bijbelboek Genesis, het eerste boek in de Bijbel, en op de achterkant staan verzen uit Openbaring, dat het laatste boek in de Bijbel is. Zo draagt de kaft niet alleen bladzijden, maar ook de inhoud van deze bijbel. Ook het formaat (145 x 220 mm) valt meteen op: deze standaardeditie is groter dan je gewend bent van bijvoorbeeld de NBV uit 2004, om beter in de hand te liggen dan een dikke turf. Wat ook praktisch is, is de voorziening van twee leeslinten (uit gerecycleerde petflessen). Voor het papier is gekozen voor 30-grams FSC paier, wat ons inziens wel wat dikker mocht zijn zodat het minder doorschijnt, maar dat dan weer het boek te onhandelbaar dik zou maken.
De Bijbeltekst staat in twee kolommen terwijl poëzie in één kolom wordt gebracht. Onderaan kan men voetnoten en dwarsverwijzingen vinden.

Fijn om te horen is dat er ook een grote letter versie voorzien is.

Het NBG geeft geen details over de oplagecijfers,

“maar er zijn er zeker voldoende in voorraad”.

De vorige Bijbelvertaling was goed voor twee miljoen exemplaren. Wat veel is natuurlijk, en dat heeft ook te maken met veel vaste afnemers zoals scholen, universiteiten, bibliotheken en geloofsgemeenschappen.

NBV21 in handen van Koning Willem Alexander der Nederlanden tijdens de voorstelling van de vernieuwde Bijbelvertaling op woensdag 13 oktober 2021.

Koning Willem-Alexander nam vorige woensdag het eerste exemplaar van de vernieuwde Bijbel in ontvangst.

“Dat toont natuurlijk ook aan hoe groot het belang is van de Bijbel, nog altijd. We zijn heel blij en dankbaar dat de koning dat wil doen.”

volgens de uitgever.

+

Voorgaand

Ongelezen bestseller

Boek der boeken en groot meesterwerk

Gods vergeten Woord 21 #7 Op weg naar een betere wereld

Gods vergeten Woord 25 Varen op Bijbels Kompas 5 Leven naar de Bijbel

Mogelijkheid de Bijbel zelf ter hand te nemen

Het Boek in onze Handen: Bijbels in de omgangstaal

++

Aanvullend

  1. Nieuwe Bijbelvertaling 2021
  2. Na 17 jaar vernieuwde Bijbeluitgave
  3. Herinvoering van hoofdlettergebruik in Nieuwe Bijbelvertaling NBV21
  4. Over lege en volle kerken
  5. Toen was geloof heel gewoon
  6. Angst voor ouderwetse regels en verlies van christenen
  7. Omgaan met verschillen
  8. Een kerk naar smaak en taal
  9. Wanneer een Kerk gelooft dat de hele Schrift van God komt
  10. Continuïteit van eeuwenoude kerkelijke teksten
  11. Noodzaak om de Schrift weer kenbaar te maken
  12. Wie zijn verlangen opvolgen
  13. Voorzien om te lezen
  14. Wees bij het lezen van de Bijbel u bewust van het taaleigen
  15. Effectief Bijbellezen: Woordgebruik – Boek Genesis
  16. Belangrijkheid van Gods Naam (Our world) = Belangrijkheid van Gods Naam (Some view on the world)
  17. Heil tot de gezondene van God of Zeus (Our world)Heil tot de gezondene van God of Zeus
  18. Letterlijke bijbelvertaling verkozen
  19. Een Naam voor een God #2 Optekening en Kenbaarmaking
  20. Concordantie Statenvertaling
  21. De Bijbel in 451 talen beschikbaar
  22. De wereld telt 459 volledige & 2049 gedeeltelijke bijbelvertalingen
  23. Geloof door het horen
  24. Psalmen en gezangen in het Gronings
  25. Herziene Statenvertaling beschikbaar voor het publiek
  26. Hebt u een Engelse Bijbelvertaling?
  27. Nieuwe Bijbelvertaling: Bijbel in Gewone Taal (Our world) = Nieuwe Bijbelvertaling: Bijbel in Gewone Taal (Some view on the world)
  28. Strong-coderingen en Nederlandse Bijbelvertalingen
  29. Joodse bijbelvertaling
  30. Dasberg Vertaling naast Orthodox Joodse Bijbelvertaling en andere Joodse vertalingen bij Jeshua-isten
  31. Grootletteruitgave van de Bijbel in de Herziene Statenvertaling
  32. Verspreiding van Gods woord steed

Over Christadelphians

Free Christadelphians or Brothers and sisters in Christ, living in Belgium, European Union. - Vrijë Christadelphians of Broeders en zusters in Christus wonende in België in de Europese Unie.
Dit bericht werd geplaatst in Bijbel of Heilige Schrift, Christendom, Christenheid, Drie-eenheid, Geschiedenis & Gebeurtenissen, Jehovah, JHWH, Jawheh, Elohim God, Yahuwah, Jezus Christus, Jesus, Jeshua, Jahushua, Publikaties, Taal & woordgebruik en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Laat een Reactie achter - Leave a Reply

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.